ROCKSHIELD, yüksek eğimli ve riskli kaya şevlerinde; kaya kopmalarını, blok hareketlerini, yüzey erozyonunu ve kaya düşmesi riskini azaltmak amacıyla mühendislik esaslarına göre tasarlanan kaya şev stabilizasyon ve kaya düşmesi koruma sistemleri sunar.
Kaya sabitleme uygulamalarında tek bir ürün yerine, arazinin jeolojik yapısına ve risk seviyesine göre çelik tel ağlar, yüksek dayanımlı çelik kablo ağları, kaya bulonları, ankrajlar, çelik plakalar, halat sistemleri, drenaj elemanları ve gerektiğinde püskürtme beton birlikte kullanılabilir.
KAYA ŞEV STABİLİZASYONU
Kaya şevlerinde stabilizasyonun amacı, potansiyel olarak hareket edebilecek kaya bloklarını şev yüzeyine bağlamak ve kaya kütlesindeki süreksizlikler boyunca oluşabilecek hareketleri sınırlandırmaktır.
ROCKSHIELD sistemlerinde proje gereksinimine göre:
• Kaya bulonları
• Kaya dübelleri
• Gerilmeli ankrajlar
• Çelik halat ankrajları
• Yüksek dayanımlı çelik ağlar
• Çelik tel halat ağları
• Halat kenar bağlantıları
• Ankraj plakaları
• Somun ve rondela sistemleri
• Çelik taşıyıcı profiller
• Drenaj sistemleri
• Püskürtme beton
• Enerji sönümleyici bağlantı elemanları
kullanılabilir.
Kaya bulonları, süreksizlik yüzeyleri boyunca oluşabilecek kaymaya karşı normal kuvveti ve kesme direncini artırmak amacıyla kullanılan aktif veya pasif stabilizasyon elemanlarıdır.
YÜKSEK DAYANIMLI ÇELİK AĞ SİSTEMİ
ROCKSHIELD yüksek dayanımlı ağ sistemleri, kaya yüzeyini geniş bir alan boyunca kontrol altında tutmak amacıyla uygulanır.
Ağ sistemi kaya yüzeyine uygun ankraj düzeniyle sabitlenir.
Sistem:
Kaya yüzeyi → çelik ağ → ankraj plakası → kaya bulonu/ankraj → enjeksiyon
şeklinde çalışan bir stabilizasyon mekanizması oluşturur.
Ankrajlı ağ sistemlerinde ağ, kaya yüzeyine belirli bir düzen içinde yerleştirilen kaya bulonları ve plakalarla sabitlenir. Bu sistemler yalnızca düşen parçaları yönlendirmekten farklı olarak, kaya yüzeyindeki blokların kopmasını mümkün olduğunca engellemeye yönelik aktif stabilizasyon sağlar.
KAYA BULONU VE ANKRAJ SİSTEMİ
Kaya bulonu veya ankrajın temel görevi, stabil olmayan kaya bloğunu daha sağlam kaya kütlesine bağlamaktır.
Uygulama genel olarak şu aşamalardan oluşur:
1. Jeolojik inceleme
Kaya yapısı, çatlaklar, süreksizlikler, blok boyutları ve olası kayma yüzeyleri belirlenir.
2. Delgi
Proje tarafından belirlenen çap, açı ve derinlikte ankraj delikleri açılır.
3. Çelik elemanın yerleştirilmesi
Kaya bulonu, çelik çubuk veya ankraj halatı deliğe yerleştirilir.
4. Enjeksiyon
Çimento esaslı grout veya projede belirtilen bağlayıcı malzeme kullanılarak ankraj ile kaya arasındaki yük aktarımı sağlanır.
5. Plaka ve bağlantı
Kaya yüzeyindeki yük, ankraj plakası ve somun sistemi aracılığıyla geniş bir yüzeye dağıtılır.
6. Germe ve test
Gerilmeli ankrajlarda proje değerlerine göre germe yapılır ve gerekli yük testleri gerçekleştirilir.
EN 1537 standardı, enjeksiyonla zemine/kayaya bağlanan gerilmeli ve test edilen kalıcı veya geçici zemin ankrajlarının uygulanmasını kapsar; ankraj tasarımında EN 1997-1 ile bağlantılı olarak kullanılmaktadır.
ANKRAJ PLAKALARI
Ankraj plakaları, bulon veya ankrajdan gelen kuvvetin kaya yüzeyine aktarılmasını ve ağ sisteminin yüzeye bastırılmasını sağlar.
Plaka tasarımında:
• Çelik kalitesi
• Plaka boyutları
• Plaka kalınlığı
• Ankraj çapı
• Somun kapasitesi
• Kaya dayanımı
• Ağın çekme kapasitesi
• Yerel yük dağılımı
birlikte değerlendirilmelidir.
Plaka ve somun, ankraj yükünü kaya yüzeyine dağıtan temel bağlantı elemanlarıdır.
ÇELİK HALAT VE KABLO AĞ SİSTEMİ
Özellikle düzensiz, dik ve yüksek kaya yüzeylerinde yüksek dayanımlı çelik halat ağları kullanılabilir.
Bu sistemlerde:
Çelik halat + yüksek dayanımlı ağ + ankraj + bağlantı elemanları
birlikte çalışır.
Kablo ağları, büyük veya düzensiz kaya bloklarının kontrol edilmesinde ve kaya yüzeyindeki yüklerin ankraj noktalarına aktarılmasında kullanılabilir.
Sistemin gerçek taşıma kapasitesi; ağ tipi, halat çapı, ankraj kapasitesi, ankraj aralığı, bağlantı detayları ve kaya kütlesinin özelliklerine göre mühendislik hesabıyla belirlenmelidir.
TASARIMDA DİKKATE ALINMASI GEREKENLER
Her kaya şevinde aynı ankraj aralığı veya aynı bulon çapı kullanılmaz.
ROCKSHIELD mühendislik tasarımında aşağıdaki parametreler değerlendirilmelidir:
• Kaya kütlesinin jeolojik yapısı
• Kaya dayanımı
• Süreksizliklerin yönü
• Çatlak aralıkları
• Çatlak açıklıkları
• Şev eğimi
• Şev yüksekliği
• Kaya bloklarının boyutu
• Yeraltı ve yüzey suyu
• Donma-çözülme koşulları
• Deprem etkileri
• Kaya düşmesi olasılığı
• Yapının veya yolun konumu
• Ankraj kapasitesi
• Ağ kapasitesi
• Halat kapasitesi
• Ankraj aralıkları
• Tasarım ömrü
• Korozyon şartları
Bu nedenle ankraj çapı, uzunluğu, aralığı ve taşıma kapasitesi yalnızca saha verileri ve mühendislik hesabı sonucunda kesinleştirilmelidir.